Tagarchief: socratisch

Socratische Landdag

Ongeveer 12 workshops en experimenten met de socratische gespreksmethode.

09.00 – 09.25

Plenaire start, toelichting workshops in de ochtend.

09.30 – 11.00 eerste parallelsessie

Erik Boers

Marlou van Paridon

Willem Jan van den Brink

Dries Boele

11.15 – 12.45 tweede parallelsessie

Hein Hoek

Peter van Hooft

Loes de Jong

Rosanne van Oudheusden

12.45 – 14.00 lunch
14.00 – 16.30 derde parallelsessie (incl. theepauze)

Hans Bolten

Paul Troost

Andert Loman c.s.

16.40 – 17.00 plenaire afronding

17.00 – einde afsluitende borrel in de bar van het hoofdgebouw

Rosanne van Oudheusden

Wat kan het wel zijn?

1,5 uur

In mijn werkomgeving wordt veel gesproken over dierenwelzijn. Mensen hebben intuïties over wat dat is, maar praten erover in algemene termen of komen met negatieve voorbeelden over wanneer er geen sprake is van dierenwelzijn, concreet zijn is lastig. Wat betekent zo’n begrip als er moeilijk woorden voor zijn te vinden? In deze workshop wil ik met jullie onderzoeken hoe een begrip als dierenwelzijn functioneert in de taal en welke concrete voorbeelden en achterliggende vragen er opkomen in een socratisch gesprek. 

Dries Boele

Socratische methode en filosofisch onderzoek

Filosofie betekent zelf nadenken. Dat geldt voor deelnemers aan een socratisch gesprek en ook voor praktiserend filosofen. Hoe zou de socratische methode kunnen bijdragen aan onderzoek dat wordt gedaan door (praktiserend) filosofen?

Loes de Jong

Cusanus goes picturesque

1,5 uur

Dialogen komen bij veel filosofen voor. Een paar jaar geleden heb ik een studie gemaakt naar de dialogen van Nicolaus Cusanus (1401-1463). Hij geeft geen methode voor een dialoog of socratisch gesprek, maar in de beschrijving van de dialogen heb ik veel overeenkomsten met het socratisch gesprek gevonden.
In “Het zien van God” beschrijft Cusanus een gesprek tussen monniken die naar een zelfde schilderij kijken en praten over wat zij zien.
In de workshop gaan we het gesprek voeren volgens de stappen zoals
die in het boek beschreven staan. Rond een fragment van het Lam Gods van de gebroeders Van Eijk onderzoeken we de vragen die het zien van de afbeelding oproept.

Erik Boers,

m.m.v. Hans Bolten

Van ‘aude sapere’ naar ‘aude consultare’

hoe de hedendaagse praktijk van het Socratisch gesprek (in organisaties) afstand neemt van Leonard Nelson, Immanuel Kant en de Verlichting

1,5 uur

De gespreksmethode die we binnen organisaties en in de publieke ruimte succesvol hanteren

(‘Socratische Dialoog’) is schatplichtig aan de Socratische Methode van Nelson en Heckmann. Maar de praktijk ziet er inmiddels radicaal anders uit dan de gesprekken die zij binnen de Philosophisch Politische Akademie begeleidden. Hoe heeft zich dit zo ontwikkeld? Welke hedendaagse wijsgerige ontwikkelingen klinken daarin door (taalwending turn, cognitieve emotietheorie, hermeneutiek, opkomst deugdethiek, pragmatisme)? Wat betekent dat voor de Neo-Kantiaanse grondslag van de

Socratische Methode? Kunnen we deze gesprekspraktijk nog steeds Socratisch noemen? Wat bewerkstellingen wij precies met het begeleiden van dit soort gesprekken?

Deze vragen vormen onderdeel van mijn dissertatieonderzoek ‘Conversations on values and the value of conversations’. Tijdens de Socratische Landdag treed ik graag over mijn analyse van

bovenstaande kwesties met de deelnemers in gesprek. Ik zal beginnen met een inleiding van een half uur, waarna we samendenkend verder gaan.

Willem Jan van den Brink

Vanwaar die vraag?

een speels onderzoekje naar de urgentie van vragen.

1,5 uur

In een socratische setting willen we vragen beantwoorden op basis van argumenten. Daarbij

is het de kunst om uitspraken te doen die je echt voor je rekening kunt nemen. Maar in hoeverre ben je bereid om een vraag aan een gespreksgenoot voor je rekening te nemen?

Volg je werkelijk de lijn van het gesprek, of bewandel je een zijweggetje? Zo’n afslag kan iets

opleveren, maar ook nodeloos tijd kosten, de tijd is meestal beperkt. Kortom: Vanwaar die vraag?

Peter van Hooft

Her-innering

1,5 uur

Een workshop waarin we filosoferen en mediteren vanuit de lijfelijke gewaarwording van wat het is ons (iets) te her-inneren,

We werken met een model-herinnering die we persoonlijk maken, bemediteren en samen op socratische wijze onderzoeken.

Andert Loman,

Dorien Brunt,

Saskia van de Werff 

De Beschouwburg

2,5 uur

In de workshop ‘De Beschouwburg’ wordt een gesprek gevoerd over een thema dat de maatschappij op dit moment bezighoudt. Dit gesprek vindt niet plaats binnen de vastomlijnde instituties maar gewoon te midden van de mensen die de samenleving uitmaken. Wat staat er in deze kwestie op het spel? Hoe doe je recht aan maatschappelijk en individueel belang?

Het doel van de workshop is om te onderzoeken hoe een bezinnend gesprek over een maatschappelijk thema in een grote groep (70-100 mensen) gevoerd kan worden.

Persoonlijke onderwerpen die te maken hebben met een maatschappelijke onderwerp wordt zichtbaar en invoelbaar gemaakt door acteurs.  Zo verandert een politiek onderwerp in een verhaal en is het gesprek niet meer enkel vatbaar voor beleidsmatige argumenten.

Tijdens de workshop wordt u uitgenodigd deel te nemen aan het gesprek. Graag vragen we u achteraf naar de ervaring van dit gezamenlijk, publiek denkgesprek. Achtergronden van de beschouwburg treft u aan in het boek “Publieke bezinning.

Socratische dialogen over maatschappelijke onderwerpen”

Paul Troost

Moreel beraad: hulp bij twijfel

2,5 uur

Dilemma’s vragen om een oplossing. Daar ontkom je niet aan. De praktijk wijst uit dat moreel beraad een filosofische en tegelijk effectieve vorm van gezamenlijke reflectie is. Het is een hulp bij twijfel die een beslissing diepgang en richting geeft.

In deze workshop concentreren we ons een

Stoïcijnse oefening.

Hein Hoek

Structuur & Chaos

1,5 uur

Tsja! Alle toelichting beïnvloedt het proces

Hans Bolten

Socratisch tweegesprek

2,5 uur

Een aantal jaren geleden vroeg ik mij met anderen wel eens af: kun je ook een socratisch gesprek voeren met één persoon? Een soort filosofische counseling, zeg maar. De laatste paar jaar begin ik mij steeds vaker af te vragen of je wel een socratisch, d.w.z. filosofisch onderzoeksgesprek, kunt voeren met een groep. Hoe dan ook, recentelijk gaat mijn belangstelling uit naar het ontwikkelen van een socratische gespreksvorm die in 1 op 1 situaties gebruikt kan worden.

De workshop heeft uitdrukkelijk het karakter van een gezamenlijk onderzoek. Ik zal een korte inleiding houden en daarna een gesprek voeren met een van de deelnemers, en de verschillende elementen toelichten. Vervolgens kunnen de deelnemers aan de workshop zelf oefenen met 1 op 1 socratische gesprekken.

Van de deelnemers wordt verwacht dat zij een vraag hebben waarover zij een gesprek willen voeren, d.w.z. een vraag waartegen zij in hun dagelijks leven wel eens oplopen en waar zij geen antwoord op hebben. Verder wordt verwacht dat iedereen bekend is met de ‘bewegingen’ in het socratisch gesprek, zoals beschreven in:

http://www.boltentraining.nl/studiemateriaal/artikelen/beweging-in-het-socratisch-gesprek/

Marlou van Paridon

Toveren.

Bestaat het korte, functionele socratische gesprek?

1,5 uur

Wanneer ben je nog socratisch bezig? Waar ligt de grens?

De klassieke vorm van het socratisch gesprek (Nelson en Heckmann) wordt in de praktijk van organisaties nogal eens als te lang en te weinig functioneel ervaren.

Toveren is een ultra korte vorm van het socratisch gesprek -een half uur-ontwikkeld door Jos Kessels en Erik Boers, bedoeld om in korte tijd toch ‘socratisch te onderzoeken’.

In deze workshop gaan we met elkaar enkele keren toveren. We gaan daarbij expliciteren welke elementen uit de socratische gespreksbenadering (de structuur, de gespreksregels, de vraag, de gesprekshouding, de wijze van vragenstellen, het verplaatsen, het argumenteren) wel- en niet kunnen ontbreken als er nog van een socratisch onderzoek sprake moet zijn. Uitgangspunt daarbij is dat de ruimte voor reflectie te allen tijde bewaard blijft.

(twee consumpties en borrelsnacks in de deelnemersprijs inbegrepen)

aanmelden en betalen